{"id":3999,"date":"2023-01-16T09:19:06","date_gmt":"2023-01-16T08:19:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/?page_id=3999"},"modified":"2023-01-16T09:19:18","modified_gmt":"2023-01-16T08:19:18","slug":"ii-etap-uznac-swoje-zranienie-i-swoje-ubostwo","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/duszpasterstwo\/przebaczenie\/ii-etap-uznac-swoje-zranienie-i-swoje-ubostwo\/","title":{"rendered":"II etap: Uzna\u0107 swoje zranienie i swoje ub\u00f3stwo."},"content":{"rendered":"

Poznacie prawd\u0119, a prawda was wyzwoli <\/em>(J 8, 32).<\/p>\n

Pewien psychoterapeuta stwierdzi\u0142: Doszed\u0142em do przekonania, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 neuroz powstaje z odrzucenia lub nieumiej\u0119tno\u015bci cierpienia<\/em>. Dlatego, je\u017celi po doznaniu obrazy cz\u0142owiek nie zgodzi si\u0119 na przyj\u0119cie swego cierpienia, ryzykuje, \u017ce nigdy nie dokona si\u0119 w nim autentyczne przebaczenie. W\u00f3wczas b\u0119dzie to w sumie tylko forma obrony przed cierpieniem. Niemo\u017cliwe jest przebaczenie, je\u015bli zaprzecza si\u0119 prawdzie o zranieniu. Dlatego jedn\u0105 z pierwszych prac nad nim jest prze\u017cycie zniewagi. Chodzi te\u017c o to, aby nauczy\u0107 si\u0119 akceptowa\u0107, piel\u0119gnowa\u0107 i przemienia\u0107 na sw\u0105 korzy\u015b\u0107 cierpienie wywo\u0142ane przez obraz\u0119. Ze zniewag\u0105 jest jak z haczykiem w palcu: nie mo\u017cna go usun\u0105\u0107 wyrywaj\u0105c go, lecz nale\u017cy zag\u0142\u0119bi\u0107 go bardziej w cia\u0142o, \u017ceby uwolni\u0107 ostrze i w ten spos\u00f3b pozby\u0107 si\u0119 go.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mechanizmy obronne<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Psychika ludzka jest dobrze zorganizowana, aby si\u0119 obroni\u0107 przed opanowaniem przez zbyt du\u017ce cierpienie. Gdy tylko staje si\u0119 ono nie do zniesienia, r\u00f3\u017cnymi \u015brodkami szuka z\u0142agodzenia jego uderze\u0144. Na p\u0142aszczy\u017anie biologicznej mobilizuje naturalne hormony przeciw b\u00f3lowi. Na p\u0142aszczy\u017anie psychicznej mechanizmy obronne czy oporu dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie bezpiecznika, kt\u00f3ry si\u0119 topi, aby zbyt mocny pr\u0105d nie spali\u0142 obwodu. Dok\u0142adniej, parali\u017cuj\u0105 one destrukcyjne skutki zbyt silnych dozna\u0144, \u017ceby ca\u0142o\u015b\u0107 organizmu mog\u0142a prze\u017cy\u0107.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy psychologowie wydaj\u0105 si\u0119 nie docenia\u0107 po\u017cyteczno\u015bci mechanizm\u00f3w obronnych. Wed\u0142ug nich nale\u017cy je wyeliminowa\u0107 mo\u017cliwie jak najwcze\u015bniej. Wydaj\u0105 si\u0119 oni jednak zapomina\u0107, \u017ce mechanizmy obronne fizjologiczne i psychologiczne zawieraj\u0105 jak\u0105\u015b m\u0105dro\u015b\u0107. Pozwalaj\u0105 one osobom zranionym prze\u017cy\u0107, a potem kontynuowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bez zupe\u0142nego za\u0142amania. Dzi\u0119ki tym mechanizmom raniony \u017co\u0142nierz znajdzie si\u0142y do przebycia drugiego dystansu na piechot\u0119, aby znale\u017a\u0107 pomoc. Matka rodziny, g\u0142\u0119boko dotkni\u0119ta \u015bmierci\u0105 m\u0119\u017ca, uciszy sw\u00f3j b\u00f3l, by dalej zajmowa\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi. Cz\u0142owiek interesu za\u015b, zagro\u017cony przez nieuchronne bankructwo, znajdzie odwag\u0119, by kontynuowa\u0107 sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i nie za\u0142amie si\u0119.<\/p>\n

Jednak mechanizmy obronne okazuj\u0105 si\u0119 nieu\u017cyteczne, a nawet szkodliwe, je\u015bli nadal chroni\u0105 kogo\u015b, gdy niebezpiecze\u0144stwo ju\u017c min\u0119\u0142o. Taka osoba przypomina policjanta, kt\u00f3ry uprze si\u0119, by dla bezpiecze\u0144stwa nosi\u0107 w swym domu po pracy kamizelk\u0119 kuloodporn\u0105. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne formy obrony, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do dw\u00f3ch du\u017cych kategorii: opory poznawcze i opory emocjonalne.<\/p>\n

 <\/p>\n

Opory poznawcze<\/strong><\/p>\n

Op\u00f3r poznawczy, jak wcze\u015bniej by\u0142o wspomniane, polega na nieuznawaniu zniewagi lub pr\u00f3bie zminimalizowania jej ostrych skutk\u00f3w. Przybiera on r\u00f3\u017cne formy, np. zapominanie<\/strong>, chc\u0105c, by zapomnienie zniewagi lub wstrz\u0105su po niej by\u0142o idea\u0142em przebaczenia. Nast\u0119pnie t\u0142umaczenia<\/strong>: b\u0119dzie si\u0119 usilnie szuka\u0107 wszelkiego typu fa\u0142szywych usprawiedliwie\u0144 w celu uwolnienia winowajcy od odpowiedzialno\u015bci. W ko\u0144cu, zatuszowanie konfliktu <\/strong>przebaczeniem szybkim i powierzchownym.<\/p>\n

Nie brakuje racji, \u017ceby usprawiedliwi\u0107<\/strong> op\u00f3r poznawczy. Jest ona szczeg\u00f3lnie silna wobec zdrady czy powa\u017cnych niesprawiedliwo\u015bci pochodz\u0105cych od bliskich. Pewne fakty s\u0105 tak bolesne i gro\u017ane, \u017ce woli si\u0119 je zignorowa\u0107. W ten spos\u00f3b, mimo licznych poszlak, np. ma\u0142\u017conek odmawia uznania oczywistej prawdy, \u017ce jego \u017cona jest mu niewierna; matka, \u017ce syn bierze narkotyki, nawet gdy obserwuje u niego wszystkie zachowanie w\u0142a\u015bciwe narkomanowi; szef, \u017ce jego tak oddany pracownik m\u00f3g\u0142by go okra\u015b\u0107. Taka w\u0142a\u015bnie strusia strategia bez w\u0105tpienia \u0142agodzi cierpienie i rozczarowanie, lecz na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 przygotowuje gorzkie doznanie \u015bwiadomo\u015bci. Czasem op\u00f3r poznawczy prowadzi a\u017c do zupe\u0142nego zapomnienia wydarzenia<\/strong>. Lecz przez to nie przestaje ono wywiera\u0107 mniej szkodliwego wp\u0142ywu na post\u0119powanie, nawet po wielu latach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Opory emocjonalne<\/strong><\/p>\n

Ostatnie badania nad zale\u017cno\u015bciami wytworzonymi przez alkohol i narkotyki ukaza\u0142y, \u017ce w odmowie emocjonalnej decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywa \u017ale prze\u017cyty wstyd<\/strong>. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, jest on ci\u0105gle mylony z poczuciem winy <\/strong>\u2013 a jedno nie jest drugim. Nie maj\u0105 ani tego samego pochodzenia, ani tej samej funkcji. Poczcie winy wyp\u0142ywa ze \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce si\u0119 przekroczy\u0142o prawo lub zasad\u0119 moraln\u0105, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 idea\u0142 osobisty lub spo\u0142eczny do realizowania. Wstyd jest uczuciem, ukazuj\u0105cym wewn\u0119trzne \u201eja\u201d osoby, kt\u00f3ra zosta\u0142a obna\u017cona i wystawiona na pokaz. Wstyd potwierdza, jak bardzo kto\u015b jest wra\u017cliwy, bezsilny, niekompetentny, nieadekwatny i zale\u017cny. Osoba zmagaj\u0105ca si\u0119 z poczuciem winy powie: \u017ale zrobi\u0142em, jestem winny i czuj\u0119 si\u0119 winny<\/em>, podczas gdy osoba, kt\u00f3ra odczuwa wstyd, stwierdzi: jestem z\u0142y i nic niewart. Boj\u0119 si\u0119 bardzo, \u017ce mnie odrzuc\u0105<\/em>. Poczucie winy pochodzi ze \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce nie osi\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 swego idea\u0142u, podczas gdy uczucie wstydu rodzi si\u0119 z przenikliwej \u015bwiadomo\u015bci brak\u00f3w i podatno\u015bci na zranienia swego wewn\u0119trznego \u201eja\u201d. Osoba zawstydzona ma wra\u017cenie, \u017ce jej s\u0142abo\u015bci s\u0105 wystawione na oczach wszystkich, czuje si\u0119 ci\u0105gle zagro\u017cona \u015bmieszno\u015bci\u0105 i odrzuceniem.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy mo\u017ce zapytaj\u0105: dlaczego k\u0142a\u015b\u0107 taki nacisk na zale\u017cno\u015b\u0107 miedzy wstydem a przebaczeniem? <\/em>Jest \u015bcis\u0142a zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy wstydem a odmow\u0105 emocjonaln\u0105, a w konsekwencji przebaczeniem. Na pewno obraza prowokuje uczucie upokorzenia i wstydu. Uczucie jest tym wi\u0119ksze, gdy zniewaga pochodzi od osoby kochanej czy szanowanej, od kt\u00f3rej jest si\u0119 zale\u017cnym. Jest si\u0119 obna\u017conym, a rozczarowanie jest tym dotkliwsze, gdy upokorzenie pochodzi od osoby, od kt\u00f3rej oczekiwa\u0142o si\u0119 mi\u0142o\u015bci i szacunku. Chcie\u0107 przebaczy\u0107 bez u\u015bwiadomienia sobie tego upokorzenia i wstydu, kt\u00f3ry nast\u0119puje po zniewadze, to posuwa\u0107 si\u0119 po drodze zaminowanej i bez wyj\u015bcia. Pragnienie przebaczenia, cho\u0107by by\u0142o bardzo wspania\u0142omy\u015blne, b\u0119dzie zniekszta\u0142cone przez r\u00f3\u017cne dzia\u0142ania, maj\u0105ce ochroni\u0107 przed wstydem \u201epoczucia si\u0119 ma\u0142ym\u201d.<\/p>\n

W fazie emocjonalnej przebaczania najwa\u017cniejszym wyzwaniem jest w\u0142a\u015bnie dokonanie wgl\u0105du w siebie w celu rozpoznania swego g\u0142\u0119bokiego uczucia wstydu, by je zaakceptowa\u0107, zrelatywizowa\u0107, przetrawi\u0107 i zintegrowa\u0107. Raz przyswojone, stanie si\u0119 nie tylko zno\u015bne, ale te\u017c u\u015bwiadomi cz\u0142owiekowi bezsilno\u015b\u0107 i ograniczono\u015b\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 wszystkim istotom ludzkim. Lecz uczucie wstydu nie daje si\u0119 tak \u0142atwo rozpozna\u0107. Dlatego nale\u017cy odkry\u0107 maski, pod kt\u00f3rymi ono si\u0119 ukrywa: gniew, ch\u0119\u0107 panowania, moralny faryzeizm, kompleks wiecznej ofiary i perfekcjonizm.<\/p>\n

Gniew i potrzeba zemsty<\/strong> s\u0142u\u017c\u0105 cz\u0119sto do zamaskowania wstydu. Zamiast go zaakceptowa\u0107, osoba zniewa\u017cana, zawstydzona i upokorzona reaguje ch\u0119ci\u0105 upokorzenia zniewa\u017caj\u0105cego. W pokusie uwolnienia si\u0119 od swego w\u0142asnego wstydu, przenosi si\u0119 go na swego napastnika, aby widzie\u0107, jak cierpi z tego samego powodu. Czasem u niekt\u00f3rych os\u00f3b gniew i potrzeba ukarania sprawiaj\u0105 efekt bumerangu. Po st\u0142umieniu uczucia agresywno\u015bci, obracaj\u0105 przeciwko sobie swoj\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 i pragnienie zemsty. Wstyd ukrywa si\u0119 za uczuciami niepokoju i samokarz\u0105cego poczucia winy, co czyni go jeszcze trudniejszym do wykrycia. W tym znaczeniu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ludzie wol\u0105 czu\u0107 si\u0119 raczej winnymi ni\u017c zawstydzonymi i bezsilnymi. Niekt\u00f3re przebaczenia, udzielone pod wp\u0142ywem ataku t\u0142umionej z\u0142o\u015bci, s\u0105 w istocie subtelnymi zemstami. Co te\u017c mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107, dlaczego korzystaj\u0105cy z takiego przebaczenia odczuwa g\u0142\u0119bokie zaniepokojenie: zamiast do\u015bwiadczy\u0107 uczucia uwolnienia, czuje si\u0119 zmieszany i cz\u0119sto upokorzony.<\/p>\n

Jakkolwiek mo\u017ce si\u0119 to wyda\u0107 nieprawdopodobne, pewne upokorzone osoby przyjmuj\u0105 postawy w\u0142adzy i wy\u017cszo\u015bci<\/strong>. Usi\u0142uj\u0105 przez to unikn\u0105\u0107 do\u015bwiadczenia niemocy, kt\u00f3ra budzi wstyd za samych siebie. W swoich reakcjach b\u0119d\u0105 mia\u0142y sk\u0142onno\u015b\u0107 do wyolbrzymiania w\u0142asnej wa\u017cno\u015bci. Inni b\u0119d\u0105 im si\u0119 wydawali podrz\u0119dni w zakresie wiedzy, warto\u015bci moralnych i w\u0142adzy. \u017beby powiedzie\u0107 j\u0119zykiem analizy transakcyjnej, osoby te b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0142y, \u017ce s\u0105 O.K., podczas gdy inni b\u0119d\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 im nie O.K.. Przyjmuj\u0105 one aroganckie postawy wy\u017cszo\u015bci i wszechwiedzy. To wszystko z l\u0119ku przed ujrzeniem swej wewn\u0119trznej n\u0119dzy, kt\u00f3rej ju\u017c przelotne wspomnienie wywo\u0142uje wielki niepok\u00f3j. Ich koncepcja przebaczenia jest naznaczona tym l\u0119kiem, a pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 ni\u0105 zw\u0142aszcza jako \u015brodkiem zapewniaj\u0105cym im dominacj\u0119.<\/p>\n

Inn\u0105 form\u0105 kamuflowania wstydu jest d\u0105\u017cenie do w\u0142adzy<\/strong>. Widziane z perspektywy moralnej, przybiera form\u0119 fa\u0142szywej wielko\u015bci moralnej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 faryzeizmem<\/strong>. Osoba obra\u017cona, niezdolna do akceptacji w\u0142asnego upokorzenia, pos\u0142u\u017cy si\u0119 przebaczeniem dla upokorzenia ze swej strony tego, kt\u00f3ry wyrz\u0105dzi\u0142 jej krzywd\u0119. B\u0119dzie mia\u0142a postaw\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105: widzisz, jestem ponad tob\u0105 i dowiod\u0119 tego przebaczaj\u0105c ci<\/em>. Jest jasne, \u017ce taki rodzaj przebaczenia kryje wiele mi\u0142o\u015bci w\u0142asnej i pogardy drugiego.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do faryzeusza o wynios\u0142ej moralno\u015bci znajduje si\u0119 osoba, kt\u00f3ra przyjmuje postaw\u0119 wiecznie budz\u0105cej wsp\u00f3\u0142czucie ofiary<\/strong>. Zmieniaj\u0105c strategi\u0119, nauczy\u0142a si\u0119 wykorzystywa\u0107 sw\u00f3j wstyd, by budzi\u0107 lito\u015b\u0107 innych: potrafi obr\u00f3ci\u0107 na sw\u0105 korzy\u015b\u0107 b\u0142\u0119dy prze\u015bladowcy. Skar\u017cy si\u0119 ci\u0105gle na niego i na jego z\u0142e post\u0119powanie, m\u00f3wi o swym cierpieniu ka\u017cdemu, kto tego chce s\u0142ucha\u0107. Z ledwie skrywanym upodobaniem wystawia na widok publiczny z\u0142e traktowanie, kt\u00f3re musi znosi\u0107. Tym samym wywo\u0142uje oburzenie s\u0142uchaczy na swego prze\u015bladowc\u0119. Tote\u017c, gdy ta wieczna ofiara losu decyduje si\u0119 pu\u015bci\u0107 w niepami\u0119\u0107 b\u0142\u0119dy pope\u0142nione wobec siebie, chce si\u0119 jedynie pokaza\u0107 godn\u0105 podziwu i zachwyt\u00f3w.<\/p>\n

Mo\u017ce te\u017c przebaczaj\u0105cy przybra\u0107 mask\u0119 perfekcjonizmu<\/strong>. Jako dziecko, perfekcjonista ci\u0105gle by\u0142 zagro\u017cony prze\u017cywaniem wstydu. Wychowanie rodzinne polega\u0142o na wbijaniu mu do g\u0142owy zakaz\u00f3w odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do zawstydzenia. By\u0107 mo\u017ce, prze\u017cy\u0142 du\u017co wstydu wobec okresowych zachowa\u0144 rodzica alkoholika. Jeszcze b\u0119d\u0105c dzieckiem, m\u00f3g\u0142 przysi\u0105c sobie, \u017ce nigdy nie da si\u0119 przy\u0142apa\u0107 na b\u0142\u0119dzie, po to, aby nie do\u015bwiadcza\u0107 wstydu. Taka osoba pr\u00f3buje sta\u0107 si\u0119 bez zarzutu wsz\u0119dzie i zawsze. Jako wz\u00f3r cnoty, zobowi\u0105zuje si\u0119 przebaczy\u0107, chroni\u0105c w ten spos\u00f3b t\u0119 kruch\u0105 fasad\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142by zachowa\u0107 nienaruszon\u0105.<\/p>\n

Powy\u017cszych kilka psychologicznych zasadzek jest zdolnych utrudni\u0107 chirurgi\u0119 serca ludzkiego, kt\u00f3ra jest cz\u0119\u015bci\u0105 dynamiki przebaczenia. Pod fa\u0142szywym przebaczeniem cz\u0142owiek stara si\u0119 ci\u0105gle maskowa\u0107 uczucia upokorzenia i wstydu. W ten spos\u00f3b uniemo\u017cliwiaj\u0105 one, by przebaczenie sta\u0142o si\u0119 gestem wyzwalaj\u0105cym i rozwijaj\u0105cym. St\u0105d potrzeba oczyszczenia najpierw swego \u015bwiata emocjonalnego, przed osi\u0105gni\u0119ciem autentycznego przebaczenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poznacie prawd\u0119, a prawda was wyzwoli (J 8, 32). Pewien psychoterapeuta stwierdzi\u0142: Doszed\u0142em do przekonania, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 neuroz powstaje z odrzucenia lub nieumiej\u0119tno\u015bci cierpienia. Dlatego, je\u017celi po doznaniu obrazy cz\u0142owiek nie zgodzi si\u0119 na przyj\u0119cie swego cierpienia, ryzykuje, \u017ce nigdy nie dokona si\u0119 w nim autentyczne przebaczenie. W\u00f3wczas b\u0119dzie to w sumie tylko forma obrony […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":3778,"menu_order":73,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3999"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4000,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3999\/revisions\/4000"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}