{"id":3218,"date":"2020-01-21T09:57:15","date_gmt":"2020-01-21T08:57:15","guid":{"rendered":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/?page_id=3218"},"modified":"2020-01-21T09:57:54","modified_gmt":"2020-01-21T08:57:54","slug":"tamar-odwazna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/duszpasterstwo\/katecheza-1\/tamar-odwazna\/","title":{"rendered":"Tamar: ODWA\u017bNA"},"content":{"rendered":"

W Biblii, kobiecie odwa\u017cnej odpowiada Kananejka Tamar. Ewangelista, \u015bw. Mateusz, wpisa\u0142 t\u0119 pogank\u0119 do drzewa genealogicznego Jezusa. Zanim o niej b\u0119dzie mowa, nale\u017cy najpierw odnie\u015b\u0107 si\u0119 do Judy, kt\u00f3ry (\u2026) opu\u015bci\u0142 swych braci i w\u0119druj\u0105c ku dolinie zaszed\u0142 do pewnego mieszka\u0144ca miasta Adullam, imieniem Chira. Ujrzawszy tam c\u00f3rk\u0119 pewnego Kananejczyka, nosz\u0105cego imi\u0119 Szua, wzi\u0105\u0142 j\u0105 za \u017con\u0119 i zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do niej. Ona za\u015b pocz\u0119\u0142a i urodzi\u0142a syna, kt\u00f3remu dano imi\u0119 Er. Potem jeszcze raz pocz\u0119\u0142a, urodzi\u0142a syna i nazwa\u0142a go Onan. A gdy zn\u00f3w urodzi\u0142a syna, da\u0142a mu imi\u0119 Szela. Ten za\u015b jej por\u00f3d nast\u0105pi\u0142 w Kezib<\/em> (Rdz 38, 1-5). Historia rodzinna Judy \u2013 syna Jakuba, nie jest jednak zbyt chwalebna.<\/p>\n

Er<\/strong><\/p>\n

Dzieje \u017cycia bohaterki tego opowiadania zaczynaj\u0105 si\u0119 od nast\u0119puj\u0105cego zdania: Juda wzi\u0105\u0142 dla swojego pierworodnego syna, Era, \u017con\u0119 imieniem Tamar<\/em> (Rdz 38, 6). Pochodzi\u0142a ona, prawdopodobnie z chetyckiego rodu, skazanego na zag\u0142ad\u0119. Jej ocalenie jednak jest dowodem na to, \u017ce B\u00f3g tak\u017ce i z takiego pokolenia mo\u017ce wyprowadzi\u0107 dobro. Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym zwyczajem, ojciec wybra\u0142 swojemu synowi \u017con\u0119. W dzisiejszych czasach z pewno\u015bci\u0105 z trudem mo\u017cna zrozumie\u0107 takie post\u0119powanie. By\u0142o w nim jednak wiele zalet. Ojcowie byli bardziej do\u015bwiadczeni, spokojniejsi, i mogli dokonywa\u0107 lepszego wyboru ni\u017c ich synowie. Opr\u00f3cz tego, post\u0119powanie takie by\u0142o wyrazem wielkiego autorytetu ojc\u00f3w i ich prawa decydowania o wszystkim w domu. Takim by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Juda. Pouczony gorzkimi do\u015bwiadczeniami swojego ma\u0142\u017ce\u0144stwa pozna\u0142, w czym skrywa si\u0119 prawdziwa warto\u015b\u0107 niewiasty \u2013 a wi\u0119c decydowa\u0142 bardziej ostro\u017cnie i z wi\u0119kszym namys\u0142em. Tamar by\u0142a kobiet\u0105 dobr\u0105, dzieln\u0105 i zdoln\u0105, kt\u00f3ra we wszystkim przewy\u017csza\u0142a swoj\u0105 te\u015bciow\u0105. Jednak syn nie sprawdzi\u0142 si\u0119 jako m\u0105\u017c: Er, pierworodny syn Judy, by\u0142 w oczach Pana z\u0142y, Pan zes\u0142a\u0142 na niego \u015bmier\u0107<\/em> (Rdz 38, 7). Rodzina widzia\u0142a w tym r\u0119k\u0119 Bo\u017c\u0105 \u2013 by\u0142 on niegodny do przyj\u0119cia praw pierworodnego syna rodu.<\/p>\n

Onan<\/strong><\/p>\n

Tamar wi\u0119c zosta\u0142a przedwcze\u015bnie wdow\u0105, i to bezdzietn\u0105. Ta sytuacja g\u0142\u0119boko zrani\u0142a j\u0105, ale tak\u017ce i te\u015bcia. Juda straci\u0142 syna, nie chcia\u0142 jednak straci\u0107 synowej. Postara\u0142 si\u0119 zatem o to, aby wed\u0142ug prawa lewiratu wzi\u0105\u0142 j\u0105 za \u017con\u0119 m\u0142odszy syn Onan. Dlatego natychmiast zobowi\u0105za\u0142 go do tego, m\u00f3wi\u0105c: \u00abId\u017a do \u017cony twego brata i dope\u0142nij z ni\u0105 obowi\u0105zku szwagra, a tak sprawisz, \u017ce tw\u00f3j brat b\u0119dzie mia\u0142 potomstwo\u00bb<\/em> (Rdz 38, 8). Onan jednak (\u2026) wiedz\u0105c, \u017ce potomstwo nie b\u0119dzie jego, ilekro\u0107 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do \u017cony swego brata, unika\u0142 zap\u0142odnienia, aby nie da\u0107 potomstwa swemu bratu<\/em> (Rdz 38, 9). Rana po cz\u0119\u015bci zabli\u017ani\u0142aby si\u0119, a ona mog\u0142aby by\u0107 szcz\u0119\u015bliw\u0105 \u017con\u0105 i synow\u0105. Onan wprawdzie spe\u0142ni\u0142 ojcowskie \u017cyczenie, ale tylko formalnie. \u017bycie dla Tamar sta\u0142o si\u0119 koszmarem. Syn nie tylko ok\u0142amywa\u0142 ojca, kiedy niszczy\u0142 nasienie, ale swoim post\u0119powaniem g\u0142\u0119boko zniewa\u017ca\u0142 \u017con\u0119. Przez sw\u00f3j egoizm, krzywdzi\u0142 ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Ojcowski autorytet i ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Tamar by\u0142y tylko pozorne. Tak wi\u0119c Z\u0142e by\u0142o w oczach Pana to, co on czyni\u0142, i dlatego tak\u017ce zes\u0142a\u0142 na niego \u015bmier\u0107<\/em> (Rdz 38, 10). Juda \u017ale wychowa\u0142 syn\u00f3w, nie potrafi\u0142 zapobiec nieszcz\u0119\u015bciu w ich \u017cyciu. Pierwszego straci\u0142 dlatego, \u017ce by\u0142 on z\u0142y, drugiego \u2013 \u017ce czyni\u0142 z\u0142o, z konkretnym wskazaniem na jego win\u0119. Ze smutkiem i b\u00f3lem w sercu musi teraz pochowa\u0107 tak\u017ce Onana.<\/p>\n

Tamar znowu sta\u0142a si\u0119 wdow\u0105. Rodzin\u0119 ponownie nawiedzi\u0142 B\u00f3g i twardo do niej przem\u00f3wi\u0142. Juda nie dostrzeg\u0142 prawdziwej przyczyny tych ci\u0119\u017ckich do\u015bwiadcze\u0144 i nie zrozumia\u0142 Bo\u017cej mowy. Ogarni\u0119ty strachem, oskar\u017cy\u0142 synow\u0105 o \u015bmier\u0107 swoich syn\u00f3w. Wielkie i gro\u017ane niebezpiecze\u0144stwo dla wszystkich rodzic\u00f3w \u2013 za\u015blepienie na grzech w\u0142asnych dzieci nie przemin\u0119\u0142o, ale trwa po dzi\u015b dzie\u0144. Zosta\u0142 ju\u017c tylko Szela \u2013 dla Tamar jeszcze za m\u0142ody. Aby go ocali\u0107, koniecznie chcia\u0142 pozby\u0107 si\u0119 synowej. Dlatego rzek\u0142 do niej: \u00abZamieszkaj jako wdowa w domu twego ojca a\u017c do czasu, gdy doro\u015bnie m\u00f3j syn Szela\u00bb. My\u015bla\u0142 jednak: \u00abNiech nie umrze on r\u00f3wnie\u017c jak jego bracia\u00bb <\/em>(Rdz 38, 11). By\u0142 nieszczery i nieszlachetny. Kiedy trzeci syn dor\u00f3s\u0142, te\u015b\u0107 zapomnia\u0142 o Tamar. Wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby na zawsze by\u0142a wykre\u015blona z jego rodziny, a on nie mia\u0142 wobec niej \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144. S\u0105 to znane i cz\u0119sto powtarzaj\u0105ce si\u0119 zjawiska z codziennego \u017cycia. Juda pozbawi\u0142 j\u0105 w ten spos\u00f3b, pe\u0142noprawnej pozycji w spo\u0142ecze\u0144stwie. Wdowa, mieszkaj\u0105ca w swoim domu rodzinnym, nie mia\u0142a mo\u017cliwo\u015bci pe\u0142noprawnego uczestniczenia w \u017cyciu spo\u0142ecznym i rodzinnym. Tamar by\u0142a m\u0105dra i odwa\u017cna, szybko u\u015bwiadamia\u0142a sobie swoje ci\u0119\u017ckie po\u0142o\u017cenie. Zrozumia\u0142a, \u017ce rodzina Judy i opinia publiczna postawi\u0142a nad ni\u0105 krzy\u017cyk.<\/p>\n

\u015amier\u0107 \u017cony Judy<\/strong><\/p>\n

Ale Pan jej nie zostawi\u0142. Kiedy w domu przestano o niej m\u00f3wi\u0107, wtedy upomnia\u0142 si\u0119 o ni\u0105 znowu B\u00f3g \u2013 umar\u0142a \u017cona Judy. Ten fakt wzbudzi\u0142 w jej duszy iskierk\u0119 nadziei, bowiem wed\u0142ug \u00f3wczesnych praw kananejskich, kt\u00f3re reguluj\u0105c ma\u0142\u017ce\u0144stwo obowi\u0105zkowe na skutek \u015bmierci krewnego (por. Pwt 25, 5-10), obejmowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c i te\u015bci\u00f3w. Mog\u0142a wi\u0119c sta\u0107 si\u0119 \u017con\u0105 Judy. Onan i ojciec chcieli wykluczy\u0107 j\u0105 z rodziny. Pan jednak ocenia\u0142 Tamar inaczej. On j\u0105 przeznaczy\u0142 do bycia nosicielk\u0105 jego rodu, a nawet, do bycia pramatk\u0105 Pana Jezusa. Nad wszystkimi ciemnymi wydarzeniami w tym domu unosi si\u0119 tajemnicza, niewidzialna r\u0119ka Boga. Buduje On swoje dzie\u0142o, pomimo ludzkiej z\u0142o\u015bci i grzechu. Jak to czyni?<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c Po wielu latach umar\u0142a \u017cona Judy, c\u00f3rka Szuy. Juda, zapomniawszy nieco o swej stracie, uda\u0142 si\u0119 wraz ze swoim przyjacielem Adullamit\u0105 imieniem Chira do Timny, gdzie strzy\u017cono jego owce<\/em> (Rdz 38, 12). Doniesiono o tym Tamar i dlatego (\u2026) zdj\u0119\u0142a z siebie szaty wdowie i otuliwszy si\u0119 szczelnie zas\u0142on\u0105 usiad\u0142a przy bramie miasta Enaim, kt\u00f3re le\u017ca\u0142o przy drodze do Timny (\u2026). Wiedzia\u0142a bowiem, \u017ce cho\u0107 Szela ju\u017c dor\u00f3s\u0142, nie ona b\u0119dzie mu dana za \u017con\u0119<\/em> (Rdz 38, 14). Wielu z pewno\u015bci\u0105 naplu\u0142oby jej w twarz. Pot\u0119pi\u0142oby j\u0105 jako nierz\u0105dnic\u0119. Jednak\u017ce ona, kieruj\u0105c si\u0119 prawem chetyckim, nie my\u015bla\u0142a o niemoralnym czynie, kt\u00f3ry by\u0142 oszustwem i okazj\u0105 do grzechu \u2013 nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy, raczej dzia\u0142a\u0142a w dobrej wierze. Do tego kroku nie sk\u0142oni\u0142a j\u0105 zmys\u0142owo\u015b\u0107 ani po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107 cielesna. Nie szuka\u0142a rozkoszy m\u0119\u017cczyzny, ale chcia\u0142a wype\u0142ni\u0107 swoje pos\u0142annictwo kobiety jako matki. Sta\u0142a si\u0119 jej krzywda, gdy\u017c odm\u00f3wiono jej tego, do czego mia\u0142a prawo. Upokorzyli j\u0105 i skrzywdzili najpierw m\u0119\u017cowie, a potem te\u015b\u0107. Tamar jednak si\u0119 nie podda\u0142a. Uczyni\u0142a wszystko, aby z tego rodu mie\u0107 dziecko. Przygotowa\u0142a wprawdzie niepi\u0119kny plan, ale wszystko czyni\u0142a po to, aby prawo znowu sta\u0142o si\u0119 prawem, a szacunek szacunkiem. Wszystko przemy\u015bla\u0142a w szczeg\u00f3\u0142ach, o niczym nie zapomnia\u0142a.<\/p>\n

Spotkanie przy bramie miasta Enaim<\/strong><\/p>\n

Wykorzysta\u0142a s\u0142abo\u015b\u0107 i zmys\u0142owo\u015b\u0107 Judy. Usiad\u0142a wi\u0119c przy bramie miasta, poniewa\u017c tamt\u0119dy musia\u0142 on przechodzi\u0107: Kiedy Juda j\u0105 ujrza\u0142, pomy\u015bla\u0142, \u017ce jest ona nierz\u0105dnic\u0105, gdy\u017c mia\u0142a twarz zas\u0142oni\u0119t\u0105. Zboczywszy ku niej z drogi, rzek\u0142: \u00abPozw\u00f3l mi zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do ciebie\u00bb<\/em> (Rdz 38,15n). Tamar zapyta\u0142a go: \u00abCo\u00a0 mi dasz za to, \u017ce zbli\u017cysz si\u0119 do mnie?\u00bb<\/em> (Rdz 38, 16). A on obieca\u0142 jej ko\u017al\u0105tko. Natomiast synowa odpowiedzia\u0142a mu: \u00abAle dasz mi jaki\u015b zastaw dop\u00f3ki nie przy\u015blesz\u00bb<\/em> (Rdz 38, 17). Za\u017c\u0105da\u0142a wi\u0119c jego sygnetu, sznura i laski, kt\u00f3r\u0105 trzyma\u0142 w r\u0119ku \u2013 w zamian zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do niej, (\u2026) ona za\u015b sta\u0142a si\u0119 przez niego brzemienna<\/em> (Rdz 38, 18). Juda potem przes\u0142a\u0142 przez swego przyjaciela Adullamit\u0119 ko\u017al\u0105tko, aby odebra\u0107 od Tamar zastaw. Szuka\u0142 jej w Enaim i pyta\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w miasta o nierz\u0105dnic\u0119 sakraln\u0105. Niestety nikt z ludzi jej nie zna\u0142. Gdy Juda dowiedzia\u0142 si\u0119 o tym, postanowi\u0142: \u00abNiech sobie zatrzyma. Oby\u015bmy si\u0119 tylko nie narazili na kpiny. Przecie\u017c pos\u0142a\u0142em jej ko\u017al\u0105tko, ty za\u015b nie mog\u0142e\u015b jej znale\u017a\u0107\u00bb<\/em> (Rdz 38, 23). Wr\u00f3ci\u0142 zatem z pasterzami do domu, a Tamar zdj\u0119\u0142a zas\u0142on\u0119 z twarzy i na\u0142o\u017cy\u0142a znowu swoje wdowie szaty, tak, jakby nic si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\n

Jednak\u017ce takie czyny nie daj\u0105 si\u0119 ukry\u0107. Maj\u0105 swoje konsekwencje, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 bardzo nieprzyjemne. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c i z ni\u0105: Po oko\u0142o trzech miesi\u0105cach doniesiono Judzie: \u00abTwoja synowa, Tamar, sta\u0142a si\u0119 nierz\u0105dnic\u0105 i nawet sta\u0142a si\u0119 brzemienn\u0105 z powodu czyn\u00f3w nierz\u0105dnych. Juda rzek\u0142: \u00abWyprowad\u017acie j\u0105 i spalcie!\u00bb<\/em> (Rdz 38, 24). Naraz zacz\u0105\u0142 j\u0105 uwa\u017ca\u0107 za cz\u0142onka swojej rodziny i przyw\u0142aszczy\u0142 sobie prawo do takiej decyzji. Trudna sytuacja synowej by\u0142a mu na r\u0119k\u0119 \u2013 pozb\u0119dzie si\u0119 jej definitywnie ze swego rodu. Tamar za swoj\u0105 win\u0119 otrzyma sprawiedliw\u0105 kar\u0119, a on b\u0119dzie mia\u0142 z ni\u0105 spok\u00f3j. W stanie b\u0142ogos\u0142awionym kroczy\u0142a na miejsce ka\u017ani. Takie prawo obowi\u0105zywa\u0142o w\u00f3wczas nierz\u0105dnice. W ostatniej chwili zdecydowa\u0142a si\u0119 i wyci\u0105gn\u0119\u0142a swoje atuty \u2013 pos\u0142a\u0142a te\u015bciowi jego zastaw. Pokaza\u0142a mu jego sygnet, sznur i lask\u0119 oraz powiedzia\u0142a: \u00abJestem brzemienn\u0105 za spraw\u0105 tego m\u0119\u017ca, do kt\u00f3rego te przedmioty nale\u017c\u0105\u00bb. I doda\u0142a: \u00abNiechaj rozpozna, czyje s\u0105: ten sygnet z piecz\u0119ci\u0105, sznur i laska!\u00bb <\/em>(Rdz 38, 25). Wtedy Juda je pozna\u0142 i o\u015bwiadczy\u0142: \u00abOna jest sprawiedliwsza ode mnie, bo przecie\u017c nie chcia\u0142em jej da\u0107 Szeli, memu synowi!\u00bb<\/em> (Rdz 38, 26). To jego publiczne wyznanie oznacza\u0142o odwo\u0142anie wyroku. Dopiero w poznaniu i wyznaniu grzechu ukazuje si\u0119 wielko\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Tamar by\u0142a grzeszna i tego nie tai\u0142a. Grzeszny by\u0142 tak\u017ce i Juda. Dopiero wtedy, kiedy wyzna\u0142 swoj\u0105 win\u0119, m\u00f3g\u0142 nast\u0105pi\u0107 prze\u0142om w rodzinie w tak ci\u0119\u017ckiej i napi\u0119tej sytuacji. Wielko\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy zatem tylko do syn\u00f3w pokuty. Tamar urodzi\u0142a Szeli bli\u017ani\u0119ta: Peresa i Zeracha.[1]<\/a><\/p>\n

Na tle zmaga\u0144 dwojga ludzi \u2013 Judy i Tamar, znajduje si\u0119 jeszcze kto\u015b trzeci, kto przeprowadza\u0142 swoje plany. To by\u0142 B\u00f3g, kt\u00f3ry pomimo ludzkich s\u0142abo\u015bci i win, plan\u00f3w i s\u0105d\u00f3w, realizowa\u0142 swoje dzie\u0142o zbawienia. Potrafi\u0142 wykorzysta\u0107 nawet te ciemne wydarzenia, cho\u0107by przebieg\u0142y plan Tamar, aby doprowadzi\u0107 Jud\u0119 do zasadniczej przemiany \u017cycia. By\u0142 zdolny wyrzec si\u0119 cielesnych po\u017c\u0105dliwo\u015bci. Wtedy, kiedy zgodnie z prawem m\u00f3g\u0142 o\u017ceni\u0107 si\u0119 z Tamar, zrezygnowa\u0142 z takiej mo\u017cliwo\u015bci: I Juda ju\u017c wi\u0119cej z ni\u0105 nie \u017cy\u0142<\/em> (Rdz 38, 26). Biblia nic wi\u0119cej o niej nie m\u00f3wi, tylko w Ksi\u0119dze Rut (4,12) wspominana jest ona jako przyk\u0142adna kobieta. Jedno jest pewne, \u017ce sam B\u00f3g da\u0142 swojemu narodowi Tamar dla jego ocalenia. Oby takim b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem by\u0142a dla swojej rodziny ka\u017cda kobieta.<\/p>\n

Tamar, dzielna i zdolna kobieta, \u015bwiadomie osi\u0105gn\u0119\u0142a to, co chcia\u0142a. Jej nieszcz\u0119\u015bciem by\u0142o by\u0107 \u017con\u0105 dw\u00f3ch z\u0142ych m\u0119\u017cczyzn. Z powodu ich z\u0142o\u015bci wiele wycierpia\u0142a i pozornie straci\u0142a wszystko. B\u00f3g za\u015b by\u0142 przy niej ca\u0142y czas. Z pewno\u015bci\u0105 bardzo Go mi\u0142owa\u0142a, skoro jej nie odrzuci\u0142. Tak\u017ce jej b\u0142\u0119dy wykorzysta\u0142 ku dobremu. S\u0142owo Bo\u017ce jednak nie uwalnia jej od winy. Jasno ukazuje jej bolesny upadek. I ona u\u015bwiadamia\u0142a go sobie. Ale r\u00f3wnie\u017c przekona\u0142a Jud\u0119 o jego grzechu. Tamar nie by\u0142a z\u0142\u0105 niewiast\u0105. Pan B\u00f3g ceni\u0142 j\u0105 bardzo, umieszczaj\u0105c w rodowodzie swego Syna.<\/p>\n

[1]<\/a> Tomasz Mann w swojej powie\u015bci J\u00f3zef i jego bracia<\/em> po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej du\u017co uwagi. Nazywa j\u0105 kobiet\u0105 zdecydowan\u0105<\/em>, kt\u00f3ra wszystko k\u0142adzie na szal\u0119, \u017ceby (\u2026) cho\u0107by nie wiem, ile to kosztowa\u0142o, z pomoc\u0105 swojej kobieco\u015bci w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w histori\u0119 \u015bwiata. Tak by\u0142a ambitna<\/em> \u2013 stwierdza T. Mann. Wed\u0142ug niego Tamar nie po\u017c\u0105da Judy po to, by prze\u017cy\u0107 swoj\u0105 seksualno\u015b\u0107, i tak\u017ce nie po to, by zadba\u0107 o siebie jako o wdow\u0119, lecz z powodu idei. Interpretuje jej zachowanie od ko\u0144ca, od narodzin Ksi\u0119cia Pokoju, Jezusa. Autor si\u0119ga tutaj do Jego genealogii, kt\u00f3r\u0105 nam przekaza\u0142 \u015bw. Mateusz. W niej Tamar wymieniona jest wraz z trzema innymi kobietami: Rachab, Rut i \u017con\u0105 Uriasza (zob. Mt 1, 3-6). Wszystkie cztery kobiety s\u0105 cudzoziemkami. Pochodz\u0105 z innego \u015bwiata. Przerywaj\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 m\u0119skiej tradycji. Pokazuj\u0105, \u017ce w Jezusie przyjdzie na \u015bwiat co\u015b innego, co\u015b Boskiego. T\u0119 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 kobiet przy narodzeniu Mesjasza jasno wyrazi\u0142 powy\u017cszy autor znanej powie\u015bci: Wszystko zale\u017ca\u0142o od kobiety i od tego, \u017ce to, co w\u0142a\u015bciwe, w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 tutaj akurat w najs\u0142abszym punkcie. \u0141ono kobiety otrzyma\u0142o pierwsz\u0105 obietnic\u0119<\/em> (zob. Rdz 3,15). T. Mann, J\u00f3zef i jego bracia<\/em>, s. 1166.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Biblii, kobiecie odwa\u017cnej odpowiada Kananejka Tamar. Ewangelista, \u015bw. Mateusz, wpisa\u0142 t\u0119 pogank\u0119 do drzewa genealogicznego Jezusa. Zanim o niej b\u0119dzie mowa, nale\u017cy najpierw odnie\u015b\u0107 si\u0119 do Judy, kt\u00f3ry (\u2026) opu\u015bci\u0142 swych braci i w\u0119druj\u0105c ku dolinie zaszed\u0142 do pewnego mieszka\u0144ca miasta Adullam, imieniem Chira. Ujrzawszy tam c\u00f3rk\u0119 pewnego Kananejczyka, nosz\u0105cego imi\u0119 Szua, wzi\u0105\u0142 j\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"parent":2615,"menu_order":23,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3218"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3220,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3218\/revisions\/3220"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-warszawa-sapiezynska\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}