{"id":24,"date":"2016-01-17T19:56:31","date_gmt":"2016-01-17T18:56:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/?page_id=24"},"modified":"2017-01-31T17:29:09","modified_gmt":"2017-01-31T16:29:09","slug":"historia-klasztoru","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/historia-klasztoru\/","title":{"rendered":"Historia Klasztoru"},"content":{"rendered":"
\"1b.

Walerian Montelupi<\/p><\/div>\n

Sprowadzenie bonifratr\u00f3w do Polski<\/strong><\/h4>\n

Sprowadzenie bonifratr\u00f3w do Polski mia\u0142o miejsce w 1609 roku, w\u00f3wczas w Krakowie ufundowano pierwszy klasztor ze szpitalem na terenie Rzeczypospolitej. Zawdzi\u0119czamy to staraniom Waleriana Montelupiego. By\u0142 on przedstawicielem bogatego mieszcza\u0144skiego rodu pochodzenia w\u0142oskiego. Oko\u0142o 1567 r. bankier krakowski Sebastian Montelupi (prowadzi\u0142 interesy finansowe kr\u00f3l\u00f3w: Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, Zygmunta III Wazy), sprowadzi\u0142 z Italii swego siostrze\u0144ca Waleriana Tamburiniego. Walerian, nosz\u0105cy teraz nazwisko wuja, sta\u0142 si\u0119 najpierw jego wsp\u00f3\u0142pracownikiem, potem sukcesorem maj\u0105tku i pozycji w Krakowie (z jego us\u0142ug finansowych korzysta\u0142 Zygmunt III Waza), zarz\u0105dza\u0142 te\u017c za\u0142o\u017con\u0105 przez wuja poczt\u0105. Zmar\u0142 w 1613 r. i zosta\u0142 pochowany, podobnie jak zmar\u0142y w 1600 r. Sebastian Montelupi, w ko\u015bciele Mariackim w Krakowie. Walerian Montelupi osadzi\u0142 bonifratr\u00f3w na rodzinnej posesji, w naro\u017cniku dzisiejszych ulic \u015bw. Jana i \u015bw. Marka (obecnie \u015bw. Jana 22), gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 jego kamienica. Dnia 31 grudnia 1609 r. przekaza\u0142 j\u0105 bonifratrom aktem darowizny. Wed\u0142ug tradycji zakonnej by\u0142o to swoiste wotum za wyleczenie kr\u00f3la Zygmunta III Wazy przez br. Gabriela Ferrar\u0119. Zaraz te\u017c bonifratrzy rozpocz\u0119li przebudow\u0119 kamienicy na ko\u015bci\u00f3\u0142, uko\u0144czon\u0105 w 1612 r. Po dokupieniu s\u0105siedniego budynku przysposobili go na klasztor i szpital. \u015awi\u0105tynia bonifratr\u00f3w nosi\u0142a wezwanie \u015bw. Urszuli.<\/p>\n

\"br.

br. Gabriel Ferrara OH<\/p><\/div>\n

By\u0142a to budowla murowana, orientowana, jednonawowa, kryta dachem dwuspadowym z sygnaturk\u0105. Wej\u015bcie g\u0142\u00f3wne znajdowa\u0142o si\u0119 od strony ul. \u015bw. Marka. Szpital przyko\u015bcielny, licz\u0105cy 12 \u0142\u00f3\u017cek, oddano do u\u017cytku ju\u017c w 1610 r. To znacz\u0105ca data w historii Krakowa. Odt\u0105d bowiem bonifratrzy pe\u0142ni\u0105 swoj\u0105 pos\u0142ug\u0119 szpitaln\u0105 w naszym mie\u015bcie nieprzerwanie a\u017c do dzisiejszego dnia. W\u015br\u00f3d pomieszcze\u0144 klasztornych znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c fachowa biblioteka medyczna oraz apteka. Otwarto r\u00f3wnie\u017c nowicjat. W ten spos\u00f3b krakowski budynek klasztorny sta\u0142 si\u0119 macierzystym domem polskich bonifratr\u00f3w, z kt\u00f3rego wywodzi\u0142y si\u0119 kolejne plac\u00f3wki polsko-litewskiej prowincji. Darowizn\u0119 Montelupiego potwierdzi\u0142 1 wrze\u015bnia 1615 r. biskup krakowski Piotr Tylicki dokonuj\u0105c po\u015bwi\u0119cenia plac\u00f3wki. W tej siedzibie bonifratrzy gospodarowali do pocz\u0105tku XIX w.<\/p>\n

Przeniesienie siedziby na Kazimierz<\/strong><\/h4>\n

W 1812 roku przenie\u015bli si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy na Kazimierzu, przy ul. Krakowskiej. Pierwotnie by\u0142a to w\u0142asno\u015b\u0107 Zakonu Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej – popularnie trynitarzy. Przej\u015bcie bonifratr\u00f3w do nowej siedziby, jak na \u00f3wczesne czasy do\u015b\u0107 daleko od centrum Krakowa, by\u0142o konieczne. Przede wszystkim dlatego, \u017ce po\u0142o\u017cenie dotychczasowego ich szpitala w centrum miast a, w miejscu bardzo zacie\u015bnionym zabudow\u0105, nie sprzyja\u0142o jego rozwojowi, chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na warunki higieniczne. R\u00f3wnie\u017c budynki klasztorne wraz z ko\u015bcio\u0142em popada\u0142y w ruin\u0119. Ponadto i sam klasztor, w wyniku rozbior\u00f3w pozbawiony dochod\u00f3w, mia\u0142 k\u0142opoty finansowe. Formalnie przeniesienie nast\u0105pi\u0142o na podstawie dekretu wydanego w Pilnitz 17 lipca 1812 r. przez kr\u00f3la saskiego Fryderyka Augusta Wettyna, b\u0119d\u0105cego r\u00f3wnocze\u015bnie z por\u0119ki cesarza Napoleona Bonaparte w\u0142adc\u0105 Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w granicach tego pa\u0144stewka znalaz\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Krak\u00f3w.<\/p>\n

\"3.

Klasztor Bonifratr\u00f3w w 1890 r.<\/p><\/div>\n

Przeniesienie si\u0119 do zespo\u0142u zabudowa\u0144 potrynitarskich nie od razu poprawi\u0142o kondycj\u0119 bonifratr\u00f3w. Budynki potrynitarskie w momencie wprowadzania tam wsp\u00f3lnoty bonifratr\u00f3w tak\u017ce by\u0142y bardzo zaniedbane, poniewa\u017c wcze\u015bniej s\u0142u\u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnie jako magazyny s\u0142omy i siana. Niekt\u00f3re pomieszczenia pozbawione by\u0142y dachu, drzwi, okien, pod\u0142ogi<\/a>. Remontu mieli dokona\u0107 sami bonifratrzy przeznaczaj\u0105c na to dochody uzyskane w wyniku sprzeda\u017cy konwentu \u015bw. Urszuli. Pomimo zamieszkania w klasztorze potrynitarskim braci, remont ten trwa\u0142 do 1820 roku.<\/p>\n

Kolejne zmiany przysz\u0142y wraz z przyznaniem autonomii Galicji. W\u00f3wczas nadz\u00f3r nad szpitalami w mie\u015bcie przej\u0105\u0142 Wydzia\u0142 Krajowy Galicji i Lodomerii. W 1866 J\u00f3zef Dietl zaproponowa\u0142 modyfikacj\u0119 istniej\u0105cych przepis\u00f3w. Wed\u0142ug nowych ustale\u0144 w zarz\u0105dzie szpitala (Radzie Szczeg\u00f3\u0142owej) mieli zasi\u0105\u015b\u0107: radny miejski, lekarze oddzia\u0142owi szpitala, dwaj obywatele jako asesorzy, rz\u0105dca szpitala jako sekretarz. Projekt ten, og\u0142oszony jako Ustawa wzgl\u0119dem ustanowienia rad szpitalnych dla szpitali powszechnych i publicznych<\/em> wszed\u0142 w \u017cycie w 1868 roku. Pomimo kr\u00f3tkotrwa\u0142ej poprawy kondycji finansowej szpitala i konwentu, do kt\u00f3rej dosz\u0142o w wyniku obowi\u0105zywania ustawy, konwent krakowski coraz bardziej podupada\u0142. Spowodowa\u0142o to przy\u0142\u0105czenie krakowskich Braci Mi\u0142osierdzia do prowincji austriacko-czeskiej kierowanej przez ojca Celestyna Opitza. Takie posuni\u0119cie poprawi\u0142o nie tylko jako\u015b\u0107 \u017cycia braci, ale tak\u017ce pacjent\u00f3w szpitala, kt\u00f3rych przybywa\u0142o co roku. Przy\u0142\u0105czenie do prowincji czesko-austriackiej przynios\u0142o tak\u017ce przyjazd do Krakowa znakomitych lekarzy i aptekarzy wykszta\u0142conych w bonifraterskich o\u015brodkach, g\u0142\u00f3wnie w Wiedniu.<\/p>\n

Szpital i klasztor zacz\u0119\u0142y powoli od\u017cywa\u0107. Przybywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c fundacji i zapis\u00f3w na rzecz klasztoru. Jednym z dobrodziej\u00f3w szpitala i klasztoru by\u0142 \u017begota Pauli \u2013 historyk, kt\u00f3ry od 1870 roku mieszka\u0142 w celi zakonnej i dalej prowadzi\u0142 prace naukowe. Na \u0142o\u017cu \u015bmierci zapisa\u0142 sw\u0105 bogat\u0105 bibliotek\u0119 zakonowi, kt\u00f3r\u0105 zgodnie z wol\u0105 fundatora sprzedano, a uzyskane fundusze przeznaczono na remont budynku.<\/p>\n

Konwent pod zarz\u0105dem Laetusa Bernatka<\/strong><\/h4>\n
\"1.

br. Laetus Bernatek OH<\/p><\/div>\n

Dalszy rozkwit krakowskiego konwentu przypad\u0142 na lata sprawowania funkcji przeora przez ojca Laetusa Bernatka. W tym czasie, tzn. w latach 1897\u20131906 powsta\u0142 nowy budynek szpitalny projektu Teodora Talowskiego, nowocze\u015bnie wyposa\u017cony w najnowszy sprz\u0119t medyczny. Jego budowa mia\u0142a by\u0107 sposobem uczczenia jubileuszu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecia panowania cesarza Franciszka J\u00f3zefa I przypadaj\u0105cego na rok 1898.<\/p>\n

Zanim jednak dosz\u0142o do wybudowania szpitala, o. Bernatek stoczy\u0142 istny b\u00f3j o powstanie nowego budynku. Pocz\u0105tkowo pomoc w budowie (zw\u0142aszcza finansow\u0105) oferowali dobroczy\u0144cy mieszkaj\u0105cy w Podg\u00f3rzu i Krakowie, potem jednak ich zapa\u0142 zmala\u0142. Zaci\u0105gni\u0119te przez Bernatka kredyty i po\u017cyczki z Galicyjskiej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci, Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci Miasta Krakowa, a tak\u017ce liczne pro\u015bby o subwencje z Sejmu Galicyjskiego i od Rady Miasta Krakowa s\u0105 dobrze udokumentowane w licznie zachowanych w Archiwum Bonifratr\u00f3w w Krakowie rachunkach.<\/p>\n

Otwarcie nowego szpitala, nosz\u0105cego imi\u0119 Cesarza Franciszka J\u00f3zefa, mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 4 pa\u017adziernika 1906 roku, w dniu imienin cesarza, o czym donosi\u0142a prasa. Do po\u015bwi\u0119cenia szpitala nie dosz\u0142o, a pod koniec wrze\u015bnia podany zosta\u0142 nowy termin \u2013 7 pa\u017adziernika 1906 r. Wydarzenie to mia\u0142o bardzo uroczysty charakter, a aktu po\u015bwi\u0119cenia dokona\u0142 kardyna\u0142 Jan Puzyna, biskup krakowski.<\/p>\n

Czasy I wojny \u015bwiatowej<\/strong><\/h4>\n

W okresie I wojny \u015bwiatowej (1914\u20131918) szpital bonifratr\u00f3w zosta\u0142 przekszta\u0142cony na epidemiczny szpital wojskowy utrzymywany przez Skarb Wojskowy. Pacjent\u00f3w cywilnych stopniowo, ale systematycznie wypisywano do dom\u00f3w albo przenoszono do szpitala \u015bw. \u0141azarza, poniewa\u017c przyjmowano znaczn\u0105 liczb\u0119 chorych, leczonych\u00a0 g\u0142\u00f3wnie na czerwonk\u0119. Pacjent\u00f3w by\u0142o tak du\u017co, \u017ce wybudowano specjalne baraki przed szpitalem. W ten spos\u00f3b szpital, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 przeznaczony dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta, nie spe\u0142nia\u0142 ju\u017c swojego zadania. Z tego powodu w marcu 1916 roku zakonnicy zorganizowali w budynku klasztornym prowizoryczny szpital dla cywilnych chorych, kt\u00f3ry po remoncie zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 w refektarzu w 1917 roku. Refektarz zaj\u0105\u0142 za\u015b miejsce biblioteki klasztornej, kt\u00f3r\u0105 przeniesiono do pomieszczenia za ch\u00f3rem ko\u015bcielnym.<\/p>\n

Wojskowy szpital zaka\u017any zorganizowany w 1914 roku dzia\u0142a\u0142 w gmachu bonifratr\u00f3w do 1921 r., kiedy w stanie ruiny zosta\u0142 oddany zakonnikom. Tylko dwa lata zaj\u0105\u0142 braciom remont, bowiem ju\u017c w 1923 roku otwarto odnowiony szpital sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas z oddzia\u0142\u00f3w: chor\u00f3b wewn\u0119trznych, chirurgicznego, chor\u00f3b sk\u00f3ry, chor\u00f3b uszu, nosa i gard\u0142a, chor\u00f3b oczu z w\u0142asnymi ambulatoriami i ambulatorium stomatologicznego.<\/p>\n

Okres dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego up\u0142yn\u0105\u0142 pod znakiem wielkich przemian, nie tylko w konwencie krakowskim, ale i w ca\u0142ym zakonie, poniewa\u017c konwent krakowski by\u0142 rozbudowywany i sta\u0142 si\u0119 znowu domem macierzystym nowoodrodzonej po 90 latach Prowincji Polskiej. Pierwszym prowincja\u0142em zosta\u0142 O. Jacek Misiak.<\/p>\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej wojska Wehrmachtu zaj\u0119\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 szpitala bonifratr\u00f3w i leczono w nich rannych oficer\u00f3w niemieckich. Ostatecznie jednak nie dosz\u0142y do skutku plany ca\u0142kowitego zaj\u0119cia przez Niemc\u00f3w szpitala by zamieni\u0107 go na szpital wojskowy.<\/p>\n

Upa\u0144stwowienie Szpitala<\/strong><\/h4>\n

1 stycznia 1949 roku szpital bonifratr\u00f3w zosta\u0142 zaliczony do spo\u0142ecznych zak\u0142ad\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, a jego dyrektorem mianowany zosta\u0142 dr Boles\u0142aw Stein, kt\u00f3rego podczas okupacji zakonnicy ukrywali w szpitalu, cz\u0119sto nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie. Jego decyzje by\u0142y dla konwentu bardzo destrukcyjne. Klasztor formalnie zosta\u0142 oddzielony od szpitala. Osiemnastu braci pracuj\u0105cych w szpitalu zosta\u0142o zwolnionych w latach 1949\u20131953, a dr Stein odm\u00f3wi\u0142 bezp\u0142atnego utrzymywania zakonnik\u00f3w nie pracuj\u0105cych w szpitalu. Zlikwidowano tak\u017ce etat kapelana szpitalnego, zamykano kolejne ambulatoria. 1 pa\u017adziernika 1949 roku szpital przeszed\u0142 pod Zarz\u0105d Miasta Krakowa, a specjalnie powo\u0142ana komisja dokonywa\u0142a inwentaryzacji szpitala, apteki, a tak\u017ce gospodarstwa
\nw Zielonej. Priorytetowym zadaniem tej komisji by\u0142o tak\u017ce doprowadzenie do fizycznego oddzielenia szpitala od zakonnik\u00f3w. W tym celu zamurowano drzwi pomi\u0119dzy szpitalem a konwentem. Sytuacja materialna braci by\u0142a coraz trudniejsza. Musieli utrzymywa\u0107 si\u0119 z w\u0142asnych pensji, kolejne pomieszczenia by\u0142y im odbierane przez w\u0142adze szpitala.<\/p>\n

Upa\u0144stwowienie szpitala i znaczna niech\u0119\u0107 w\u0142adz pa\u0144stwowych do zakonnik\u00f3w skutkowa\u0142a nie tylko zwalnianiem z pracy w szpitalu braci zakonnych, wspomnianego zamurowania przej\u015bcia pomi\u0119dzy klasztorem a szpitalem, ch\u0119ci\u0105 przej\u0119cia jak najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci klasztoru na rzecz szpitala, lecz tak\u017ce wkraczaniem w mury klasztoru os\u00f3b niepo\u017c\u0105danych. W czasie takich wizyt \u201e[…] niszczono zabytkowe wyposa\u017cenia wn\u0119trz, wiele warto\u015bciowych przedmiot\u00f3w i obraz\u00f3w pogin\u0119\u0142o. Wielkie straty ponios\u0142a w tym okresie\u00a0 r\u00f3wnie\u017c biblioteka klasztorna, du\u017co cennych dokument\u00f3w zosta\u0142o zrabowanych […]\u201d.<\/p>\n

Kolejne zmiany nadesz\u0142y w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. W 1991 roku po konkursie zosta\u0142y powo\u0142ane nowe w\u0142adze szpitala, a konwent bonifratr\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 8 kwietnia 1991 roku o przywr\u00f3cenie w\u0142asno\u015bci szpitala do Komisji Maj\u0105tkowej, kt\u00f3ra uzna\u0142a prawo w\u0142asno\u015bci konwentu, poniewa\u017c \u201e[…] uchwa\u0142a Rady Ministr\u00f3w nie pozbawi\u0142a Konwentu OO. Bonifratr\u00f3w w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci, a jedynie odebra\u0142a im dzie\u0142o prowadzone w tej nieruchomo\u015bci\u201d, w zwi\u0105zku z czym w 1992 roku nast\u0105pi\u0142o podpisanie ugody pomi\u0119dzy zakonem a organem za\u0142o\u017cycielskim (Wojewod\u0105).<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n

Od 1997 roku szpital funkcjonuje bardzo dobrze i wci\u0105\u017c podnosi si\u0119 poziom \u015bwiadczonych w nim us\u0142ug medycznych. Sta\u0142 si\u0119 pierwszym niepa\u0144stwowym szpitalem w Polsce, pod wezwaniem \u015bw. Jana Grandego, reformatora hiszpa\u0144skiego szpitalnictwa, wyniesionego na o\u0142tarze przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II w 1996 roku. W 2009 roku min\u0119\u0142a czterechsetna rocznica powstania konwentu bonifratr\u00f3w w Krakowie, kt\u00f3ry pe\u0142ni swe wielowiekowe dzie\u0142o zgodnie z wymogami wsp\u00f3\u0142czesnej wiedzy i techniki medycznej.<\/p>\n

 <\/p>\n

Osoby zainteresowane histori\u0105 klasztoru i Szpitala Bonifratr\u00f3w zapraszamy na stron\u0119 Biblioteki i Archiwum Konwentu Bonifratr\u00f3w w Krakowie<\/a>.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sprowadzenie bonifratr\u00f3w do Polski Sprowadzenie bonifratr\u00f3w do Polski mia\u0142o miejsce w 1609 roku, w\u00f3wczas w Krakowie ufundowano pierwszy klasztor ze szpitalem na terenie Rzeczypospolitej. Zawdzi\u0119czamy to staraniom Waleriana Montelupiego. By\u0142 on przedstawicielem bogatego mieszcza\u0144skiego rodu pochodzenia w\u0142oskiego. Oko\u0142o 1567 r. bankier krakowski Sebastian Montelupi (prowadzi\u0142 interesy finansowe kr\u00f3l\u00f3w: Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, Zygmunta III Wazy), […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":34,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bonifratrzy.pl\/klasztor-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}